कृष्णपुर नगरपालिका–४ र ५ मा रहेको हरियाली सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले वन संरक्षणसँगै वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन र वातावरणीय प्रदूषण न्यूनीकरणलाई प्राथमिकता दिँदै ४०० उपभोक्ता परिवारलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा विद्युतीय चुलो वितरण गरेको छ।
शनिबार साउन ३० गते हरियाली सामुदायिक वनका अध्यक्ष नित्यानन्द जेठाराको अध्यक्षतामा आयोजित कार्यक्रममा ४०० सेट विद्युतीय चुलो वितरण गरिएको हो। वितरित चुलोमध्ये पाँच लिटर क्षमताका ३०० सेट र तीन लिटर क्षमताका १०० सेट रहेका छन्।

परम्परागत रूपमा खाना पकाउन प्रयोग हुँदै आएको दाउरा तथा अन्य वनजन्य इन्धनको विकल्पका रूपमा विद्युतीय चुलो प्रयोगमा ल्याउने उद्देश्यले कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको सामुदायिक वनले जनाएको छ। ५० प्रतिशत अनुदानमा चुलो उपलब्ध गराइएकाले उपभोक्तामाथिको आर्थिक भार कम हुनुका साथै स्वच्छ ऊर्जाको प्रयोगतर्फ आकर्षित गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रममा डिभिजन वन कार्यालय कञ्चनपुरका प्रमुख लक्ष्मीराज जोशी प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। कृष्णपुर नगरपालिका-४ का वडाध्यक्ष धर्मबहादुर सिंह र प्रहरी कार्यालय गुलरियाका प्रमुख विष्णुदत्त भट्ट विशिष्ट अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुहुन्थ्यो। कार्यक्रममा समाजसेवी जय राज पाण्डेलगायत स्थानीय उपभोक्ता, सामुदायिक वनका पदाधिकारी तथा सरोकारवालाको उपस्थिति रहेको थियो।
विद्युतीय चुलो खरिद तथा वितरणका लागि एसएनभी नेपालबाट प्राप्त अनुदान, हरियाली सामुदायिक वनको योगदान र उपभोक्ताको सहभागिताबाट लागत व्यवस्थापन गरिएको जनाइएको छ।

सामुदायिक वनका अनुसार विद्युतीय चुलोको प्रयोग बढेसँगै दाउराको खपत घट्ने र त्यसबाट वनमाथिको दबाब न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्नेछ। विशेषगरी वन क्षेत्र आसपासका परिवारले खाना पकाउन दाउरा संकलन तथा खरिद गर्नुपर्ने बाध्यता कम हुँदा वन संरक्षणमा प्रत्यक्ष योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विद्युतीय चुलोको प्रयोगले घरभित्र हुने धुवाँसमेत घटाउने भएकाले घरायसी वातावरण स्वच्छ बनाउन सहयोग पुग्नेछ। दाउरा संकलनमा लाग्ने समय, श्रम र खर्च घट्नुका साथै खाना पकाउने काम सहज हुने भएकाले उपभोक्ताको दैनिक जीवनमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ।

कार्यक्रममा सहभागीहरूले सामुदायिक वन संरक्षणलाई रूख तथा वन क्षेत्र जोगाउने विषयमा मात्र सीमित नराखी उपभोक्ताको दैनिक जीवन, ऊर्जा आवश्यकता र वातावरण संरक्षणसँग जोडेर अघि बढाउनु सकारात्मक भएको बताएका थिए। उपभोक्ताको जीवनशैलीलाई वातावरणमैत्री बनाउन सके संरक्षण अभियान अझ प्रभावकारी बन्ने उनीहरूको भनाइ थियो।
हरियाली सामुदायिक वन कार्यालयकी सचिव कल्पना साउदले कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुभएको थियो। उहाँका अनुसार उपभोक्ताको आवश्यकता र वन संरक्षणलाई एकैसाथ सम्बोधन गर्ने उद्देश्यले विद्युतीय चुलो वितरण गरिएको हो।

स्थानीयस्तरमा वन संरक्षण, वैकल्पिक ऊर्जा र वातावरणीय सुधारलाई एकीकृत गर्दै अघि बढाइएको यो कार्यक्रम सामुदायिक वन, स्थानीय सरकार, विकास साझेदार संस्था र उपभोक्ताबीचको सहकार्यको उदाहरणका रूपमा लिइएको छ।
विद्युतीय चुलोको प्रयोग विस्तारसँगै दाउराको माग घट्ने, वन क्षेत्रमा हुने अनावश्यक कटानी न्यूनीकरण हुने र प्राकृतिक स्रोतको संरक्षणमा सहयोग पुग्ने सामुदायिक वनको विश्वास छ। साथै, परम्परागत इन्धनको प्रयोग घटाउँदा कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरण र स्वच्छ तथा हरित ऊर्जाको प्रवर्द्धनमा समेत स्थानीयस्तरबाट योगदान पुग्ने देखिन्छ।

सामुदायिक वनले आगामी दिनमा विद्युतीय चुलोको प्रयोगलाई थप विस्तार गर्नुका साथै सौर्य ऊर्जा, सुधारिएको चुलो तथा अन्य वैकल्पिक ऊर्जासम्बन्धी कार्यक्रम अघि बढाउने सम्भावना रहेको जनाएको छ। यस्ता कार्यक्रमले उपभोक्तालाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्‍याउनुका साथै वन संरक्षणको जिम्मेवारीमा उनीहरूको सहभागिता थप बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

हरियाली सामुदायिक वनको यो पहलले ‘वन बचाऔँ, वातावरण जोगाऔँ’ भन्ने अभियानलाई व्यवहारमै कार्यान्वयन गर्दै वन संरक्षणको लाभ उपभोक्ताको घरदैलोसम्म पुर्‍याउने प्रयासका रूपमा सकारात्मक सन्देश दिएको छ।